HISTORIJA SELA: Period od 1945. do 1992. godine

User Rating:  / 0
O ovom periodu dosta podataka i druge pomoći sam dobio od Kulić Jusufa i Šahić Hurema. Jusuf je bio svjedok ili učesnik mnogih događanja poslije drugog svjetskog rata. Hurem je bio aktivni učesnik mnogih događanja osamdesetih godina, kao i u periodu neposredne ratne opasnosti početkom devedesetih godina prošlog vijeka.
 
 

             Krajem marta 1945. godine Gođenje i okolinu su oslobodile jedinice Narodno-oslobodilačke borbe (NOB). Tada se počela formirati nova vlast u okviru Demokratske Federativne Jugoslavije. U selu je formiran Narodno oslobodilački odbor (NOO) za sela Gođenje, Borovac, Laze, Mislovo i Stoborane. Prvi predsjednik ili kako se u to vrijeme zvalo odbornik, bio je Lilić Avdija. Avdija je ovaj posao, tokom rata i nekoliko godina poslije rata, radio vrlo uspješno. Mnogo je uradio u zbrinjavanju, prehrani i smještaju stanovništva. Poslije njega su bili odbornici Žigić Mujo, Omerspahić Adem, Kulić Jusuf, Žigić Šaban, Lilić Mehemed i drugi,  koji su takođe dali svoj veliki doprinost organizovanju vlasti.

            U martu mjesecu 1945. godine je formiran je Opštinski oslobodilački odbor u Žepi. Njemu su pripadali i Gođenji.

Početkom 1946. godine ukinut je ovaj odbor i formirana su tri Mjesna odbora (MO). To su MO Žepa, Borovac i Podžeplje. Sjedište MO Borovac bilo je u Gođenjima u kući Avdić Avde i Šabana. Prvi predsjednik MO je bio Lilić Avdija.

MO Podžeplje i Gođenji su spojeni 1947. godine u jedan Mjesni narodni odbor (MNO) Podžeplje. MNO je bio smješten u kući Žigić Nurke i Šabana. 1950. godine MNO Podžeplje je smješten u Zadružni dom u Gođenjima.

1952. godine ukidaju se MO, a od MO Podžeplje i Žepa formiran je Op-štinski odbor Žepa, čije sjedište bilo u Žepi. Gođenji su pripadali Žepi. Žepa je pripadala rogatičkom srezu.

Srez Rogatica je ukinut 1955. godine i pripojen je srezu Goražde. Opština Žepa, a time i Gođenji su pripadali goraždanskom srezu.

1958. godine ukinuta je opština Žepa. Džemat Podžeplje, kome je pripadalo selo Gođenji pripojen je opštini Han-Pijesak. Ova organizacija vlasti se nije mijenjala do 1992. godine.

Treba napomenuti da je Gođenje administrativno pripadalo rogatičkom srezu od 1918. do 1958. godine.

U svim ovim izmjenama vlasti značajnu ulogu je imao Mujo Brgulja, koje sve administrativne poslove obavljao vrlo uspješno. Mnogo je pomogao stanovništvu svojim stručnim uputama u ostvarivanju raznih prava.

Formiranje vlasti su pratile i neke teške odluke, koje su bitno uticale na moral i sigurnost stanovništva. Tako je, na primjer, Zadružni dom napravljen na zemljištu Salke Avdića bez ikakve nadoknade. Dom je napravljen dobrovoljnim radom. Posebno je teško stanovništvo prihvatilo postupak UDBE, koja je 1947. godine strijeljala Džebo Himzu, Džebo Saliha i Džebo Ibro bez suđenja i na očigled naroda.

Na stanovnike Gođenja su vršeni i razni drugi pritisci. Tako je u selu for-mirana 1949, godine Seljačka radna zadruga (SRZ).  Ovakav način rada nije imao nikakve izglede za uspjeh, pa je 1953. godine, Zadruga rasformirana. Bio je to jedan od primjera gdje su Gođenjci dovedeni u teško stanje, došlo je do još većeg siromašenja. Iako je vršen veliki pritisak samo manji broj domaćinstava je ušlo u Zadrugu.

Iako je uspostavljanje nove vlasti praćeno mnogim nedaćama, Gođenjci su bili svjesni da svojim djelovanjem mogu obezbijediti napredak sela. U mno-gim slučajevima su pokazali da prihvataju novu vlast. Kao primjer se može uzeti ozbiljno i odgovorno nošenje zvanične pošte iz Mjesnog odbora u Gođenjima u srez u Rogaticu, koja je udaljena više od 40km. Poštu su u od 1945. do 1952. godine nosili pješke svi sposobni Gođenjci. Danas bi mogli reći da su svi ovaj zadatak izvršavali na vrijeme i sa voljom.

Gođenci su znali procijeniti šta je to što selu obezbjeđuje napredak i ljepšu budućnost. Jedan od primjera je opismenjavanje svih stanovnika. Bila je to akcija za čije je provođenje trebalo puno entuzijasta i pismenih osoba od istin-skog autoriteta. Bilo je takvih dovoljno da se uspješno završi ova akcija u 1945. i 1946. godini. U Gonjem Selu se posebno istakao Hakić Hasan, a u Donjem Selu Jusuf Kulić.

U životu sela su posebno važne mnoge akcije kojima se stvarala osnova za bolju budućnost. Bilo je bezbroj zajedničkih akcija, stvoreni su uslovi života na koje su, svi koji su živjeli u Gođenjima u to vrijeme, istinski ponosni.

            Popisom stanovništva 1991.godine, Godjenji su imali 554 stanovnika. Bili su selo sa najvećim brojem stanovnika u opštini Han-Pijesak. Godjenji su činili MZ, kojoj su pripadala još i sela Stoborani i Brložnik. Selo je imalo svog odbornika a MZ skupštinu.

Iako je bilo najveće selo, Godjenji nisu imali posebno istaknutih političkih ličnosti u strukturama vlasti opštine Han-Pijesak, tako da su se oslanjali na sa-mostalne dogovore i rad. Gođenji su od 1957. godine do osamdesetih godina pripadali mjesnoj zajednici Podžeplje. Osamdesetih godina, stasava generacija sa drukčijim pogledima na život koja je svojim radom primorala Skupštinu opšti-ne Han-Pijesak da donese odluku o formiranju MZ Godjenji.

Formiranjem MZ Gođenje stvorena je mogućnost korištenja budžetskih sredstava opštine, pa se MZ brže i pravilnije razvija. Grade se putevi koji povezuju sva naselja u  MZ i putevi koji povezuju poljoprivredna područja sa selima čime se omogunćava korištenje mehanizacije u obradi zemlje, kao i izgradnja i obnova škole u Godjenjima, izgradnja prodavnice u Stoboranima; popravka prodavnice u Godjenjima i uvodjenje posebne „djačke linije“  za prevoz djaka od Godjenja do Podžeplja i Han-Pijeska.

U svojoj sredini Godjenji nisu imali istaknutih političara. Oni koji su završavali škole ostajali su u većim gradovima gdje su se neki veoma uspješno aktivirali u političkom životu sredina u kojima su živjeli. Na pozicijama koje su po „ključu“ pripadale Muslimanima u krug  se vrtjelo nekoliko „ofucanih“ političara. Kao dobar i pozitivan primjer mora se spomenuti dugogodišnja, volonterska, aktivnost Šabana Žigića. On je svojim strpljivim i istrajnim radom stvarao uslove za bolji  život u Godjenjima.

Veoma kratko pojavljivanje Šabana Avdića u političkom životu opštinei doprinjelo je realizaciji veoma značajnog projekta,  izgradnje puta Han-Pijesak – Godjenje. Veliki doprinos ovaj političar je dao u odredjivanju pravac kojim će se graditi put a koji će obezbjediti  povezivanaje svih sela.

Mada bez istaknutih pojedinaca u političkom životu opštine, Godjenci su na području od Rijeka do Žepe, zahvaljujući brojnosti, dobroj organizaciji i jedinstvu, imali veliki uticaj. To se potvrdilo u  aktivnostima kojima su se rješavala veoma bitna pitanja za ovaj kraj. Važnije aktivnosti su osiguranje sredstava za nastavak izgradnje puta Han-Pijesak – Godjenji. Tada je osmišljenom blokadom u Planama paralizovan ukupan život u  opštini od uprave, proizvodnje do školstva. Važne su aktivnosti Gođenjaca  u preuzimanja gazdovanja šumama na području cijele  opštine (kao što je poznato velikim dijelom šuma na području opštine Han-Pijesak gazdovale su opštine Sokolac i Olovo). Takođe se moraju istaći i akcije u sprječavanju prekrajanja granica opštine. Spriječan je pokušaj formiranja etnički čiste opštine Žepa koja nije imala ekonomske opravdanosti.

U ovom periodu su se desile mnoge bitne promjene, koje su uticale na razvoj sela i život ljudi. To je bio period vrlo brzog razvoja. Poslije II svjetskog rata sve kuće u selu su bile sa ognjištem. Do šezdesetih godina napravljene su nove kuće, nije više bilo niti jedne kuće sa ognjištem. Svo stanovništvo prije drugog svjetskog rata u selu se bavilo zemljoradnjom. Poslije drugog svjetskog rata došlo je do masovnog zapošljavanja u šumarstvu. Poljoprivreda je postalo dopunsko zanimanje. Vrlo malo je bilo ljudi koji su se isključivo bavili poljoprivredom. Najveći broj zaposlenih u početku su bili sjekači. Do radnih mjesta putovali su pješke. Osnovni alat je bila žaga kladara. Kasnije su sjekači do svojih radnih mjesta razvoženi autobusima a koristile su se žage motorke. Sve više ljudi se zapošljavalo u pilani i na drugim mjestima. Naglo se mijenjala i struktura zaposlenih. U početku su to bili uglavnom nekvalifikovani radnici, a kasnije su se zapošljavali sve više kvalifikovani i školovani radnici.

            Razvoj i napredak sela u svim oblastima života kao i veliki entuzijazam i želja ljudi da rade i stvaraju je posljedica stvorenih društvenih odnosa. Ljudi su se osjećali sigurnim i svima je pružena mogućnost da se iskažu. Tadašnji vladar, kako se to često kaže, je uživao ugled i poštivanje naroda. Zbog toga je smrt Josipa Broza Tita bio tužan događaj. Da je bio omiljen u narodu potvrđuju i počasti koje su stanovnici Gođenja iskazali upisujući se u Knjigu žalosti.

 

 

Upisivanje u Knjigu žalosti povodom Titove smrti

 

            Poslije Titove smrti počeli su događaji koji su vodili raspadanju SFR  Jugoslavije. Raspad je pratio nemilosrdni rat koji je nastao agresijom na Bosnu i Hercegovinu.  U ratu je selo Gođenje potpuno spaljeno a stanovnici sela prot-jerani.

 

Additional information